Informatie

Beleidsregel veilige jaarwisseling gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2027 De burgemeester van de gemeente ’s-Hertogenbosch: Gezien het voorstel met reg.nr. 19848879, Overwegende dat; •op grond van de Wet veilige jaarwisseling een vuurwerkverbod in de Wet Milieubeheer is opgenomen; •het bezit en het gebruik van vuurwerk van de categorieën F2 en F3 voor anderen dan personen met gespecialiseerde kennis verboden, evenals de verkoop daarvan; •de burgemeester ontheffing kan verlenen van dit verbod; •de regels voor het verlenen van een ontheffing op grond van het Besluit veilige jaarwisseling in het Vuurwerkbesluit zijn opgenomen; •de burgemeester ontheffingen kan verlenen maar dit niet hoeft te doen; •in overleg met de lokale driehoek kan worden besloten om geen ontheffingen te verlenen; •een besluit om geen ontheffing te verlenen vervolgens kan worden neergelegd in een beleidsregel; gelet op artikel 9.2.2.1a. van de Wet milieubeheer en de artikelen 2.3.2 e.v. van het Vuurwerkbesluit; Besluit: vast te stellen: de Beleidsregel veilige jaarwisseling gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2027 Beleidsregel veilige jaarwisseling gemeente 's-Hertogenbosch 2026-2027 1. Inleiding In 2025 hebben de Eerste en de Tweede kamer ingestemd met de Wet veilige jaarwisseling. Met deze wet wordt in de Wet milieubeheer een algeheel vuurwerkverbod opgenomen. Gelijktijdig is bepaald dat de burgemeester ontheffing kan verlenen van dit verbod en dat de voorwaarden waaronder een aanvraag tot ontheffing kan worden verleend, geregeld worden in een algemene maatregel van bestuur (AMvB). De AMvB waarin de voorwaarden en voorschriften voor een ontheffing zijn geregeld, is het Besluit veilige jaarwisseling. Met deze AMvB is het Vuurwerkbesluit uitgebreid met regels voor het verlenen van ontheffingen. Uit de Nota van toelichting bij het Besluit veilige jaarwisseling blijkt dat de burgemeester beleidsvrijheid heeft bij het al dan niet verlenen van ontheffingen: ‘De burgemeester kan een ontheffing verlenen, maar hoeft dat niet te doen. Hij kan daartoe zelf beleid opstellen in een beleidsregel. De burgemeester kan beslissen in overleg met de lokale driehoek om geen, of een maximumaantal, ontheffingen te verlenen in zijn gemeente.1 Bij Koninklijk Besluit van 1 juli 2026 is bepaald dat de Wet veilige jaarwisseling en het Besluit veilige jaarwisseling in werking zullen treden op 1 augustus 2026. Met deze beleidsregel wordt in een vroeg stadium duidelijkheid verschaft over het al dan niet verlenen van ontheffingen. 2. Geen ontheffingen in de gemeente ’s-Hertogenbosch De burgemeester van de gemeente ’s-Hertogenbosch zal voorafgaand aan de jaarwisseling van 2026-2027 geen ontheffing als bedoeld in artikel 9.2.2.1a, vierde lid, van de Wet milieubeheer verlenen. De periode waarop de ontheffing kan komen te gelden is tussen 31 december 2026 17:00 uur en 1 januari 2027 03:00 uur. Dit betekent dat de burgemeester van de gemeente ’s-Hertogenbosch geen ontheffing zal verlenen voor het ontbranding brengen van F2-vuurwerk tussen 31 december 2026 17.00 uur en 1 januari 2027 02.00 uur. Eventuele ontheffingsaanvragen die toch bij de gemeente ’s-Hertogenbosch worden ingediend zullen worden afgewezen onder verwijzing naar deze beleidsregel.2 Tijdens de lokale driehoek is het onderwerp met betrekking tot het niet verlenen van ontheffingen tijdens de jaarwisseling 2026-2027 gehoord. Het Openbare Ministerie en de politie hebben tijdens de lokale driehoek aangegeven zich te kunnen vinden in een besluit om voor de jaarwisseling 2026-2027 geen ontheffingen voor het afsteken van vuurwerk te verlenen. Ook de brandweer onderschrijft het nut van de beperking om vuurwerk af te steken en de voordelen die dat voor de veiligheid van de hulpverleners kan hebben. Uit regionale afstemming blijkt dat nagenoeg alle gemeenten binnen de eenheid Oost-Brabant dit jaar voornemens zijn geen ontheffingen te verlenen voor de jaarwisseling 2026-2027. 3. Overwegingen om geen ontheffingen te verlenen. Aan het besluit om tijdens de jaarwisseling 2026-2027 geen ontheffingen voor het afsteken van vuurwerk te verlenen, liggen de volgende overwegingen ten grondslag: a. Onvoldoende toezicht mogelijk Op grond van het Besluit veilige jaarwisseling dienen veel voorschriften aan een ontheffing te worden verbonden. Het gaat om veiligheidseisen aan het afsteekterrein en de veiligheidszone en om de eisen waar de ontbranders en de supervisors aan dienen te voldoen. Tevens moeten er aan de ontheffing voorschriften ten aanzien van het bezit en de wijze en het moment van het tot ontbranding brengen van vuurwerk worden verbonden. Een deel van het toezicht op de naleving van de ontheffingsvoorschriften kan voorafgaand aan het ontbrandingsmoment plaatsvinden, zoals controle op de inrichting van het afsteekterrein. In een belangrijk deel van het toezicht kan echter niet worden voorzien. Op het moment van het ontbranden van het vuurwerk is er namelijk geen toezicht beschikbaar. Tijdens de jaarwisseling worden toezichthouders en bijzondere opsporingsambtenaren van de gemeente ingezet in de openbare ruimte. Hun inzet is primair gericht op het bevorderen van de leefbaarheid en veiligheid in de openbare ruimte en op het aanspreken van personen die wet- en regelgeving overtreden. Zodra de openbare orde of veiligheid in het geding komt, treden zij terug en neemt de politie hun taken over. Daarnaast zijn de toezichthouders en bijzondere opsporingsambtenaren op 31 december 2026 werkzaam tot 23.00 uur. In de nacht van de jaarwisseling, van 31 december 2026 op 1 januari 2027, zijn er vanwege de veiligheidsrisico’s geen de toezichthouders en bijzondere opsporingsambtenaren op straat aanwezig. Dit betekent dat er op het moment van het afsteken van vuurwerk geen toezicht beschikbaar is vanuit de gemeentelijke de toezichthouders en bijzondere opsporingsambtenaren. Hoewel gedurende de jaarwisseling toezichtcapaciteit beschikbaar is, kan hiermee niet worden gegarandeerd dat effectief toezicht wordt gehouden op de naleving van alle aan een ontheffing verbonden voorschriften. De houder van een ontheffing mag op 31 december vanaf 12.00 uur vuurwerk in ontvangst nemen. Vanaf dat moment kunnen bepaalde voorschriften worden gecontroleerd, zoals de aanwezigheid van aangewezen functionarissen en de wijze waarop het vuurwerk tijdelijk wordt opgeslagen. Het daadwerkelijke gebruik van het vuurwerk vindt echter plaats op een beperkt aantal momenten en op verschillende locaties. Hierdoor is gericht toezicht op de naleving van alle ontheffingsvoorwaarden feitelijk niet of slechts zeer beperkt mogelijk. Daarnaast moet de beschikbare toezicht- en handhavingscapaciteit tijdens de jaarwisseling breed worden ingezet voor uiteenlopende incidenten en handhavingstaken in de openbare ruimte. De politie heeft op landelijk niveau aangegeven geen rol te zien voor zichzelf bij het toezicht op ontheffingen. Tevens heeft de politie kenbaar gemaakt dat haar inzet gedurende deze periode voornamelijk is gericht op excessen en ernstige verstoringen van de openbare orde. Het handhaven van de openbare orde tijdens de jaarwisseling brengt op zichzelf al aanzienlijke uitdagingen met zich mee. Daar komt de handhaving van het vuurwerkverbod nog bij. Om die reden kan de politie geen structureel toezicht waarborgen op de naleving van individuele ontheffingsvoorwaarden. Daaropvolgend heeft de politie op basis van een uitvoeringstoets heeft opgemerkt ‘geen directe rol’ voor zichzelf te zien in de handhaving van ontheffingen. Dit is ook de reden waarom de Raad van State kritisch is geweest over de handhaafbaarheid.3 Gelet op het voorgaande bestaat er onvoldoende zekerheid dat kan worden toegezien op de naleving van de voorschriften op het moment waarop deze het meest relevant zijn, namelijk tijdens het daadwerkelijk afsteken van het vuurwerk. Juist in de periode waarin vuurwerk naar verwachting het meest wordt afgestoken, tussen 23.00 uur en 02.00 uur, is geen toezicht aanwezig op de naleving van de aan een ontheffing verbonden voorschriften. Gezien de veiligheidsrisico’s die kunnen ontstaan wanneer deze voorschriften niet worden nageleefd en het ontbreken van adequaat toezicht daarop, wordt het verlenen van ontheffingen onder deze omstandigheden als onverantwoord beschouwd. b. Handhaving op illegaal vuurwerk mogelijk maken Ondanks het algehele vuurwerkverbod (met uitzondering van fop- en schertsvuurwerk), zal er naar verwachting voor en tijdens de jaarwisseling van 2026-2027 nog veel vuurwerk in omloop zijn. Dat kan F2-vuurwerk zijn dat nog over is van voorgaande jaren. Het kan ook F3 en F4 vuurwerk zijn, dat net als andere jaren in het buitenland is gekocht. In België, Duitsland en Polen gelden hiervoor andere regels en is dit type vuurwerk nog verkrijgbaar. Als er wordt gekozen voor het verlenen van ontheffingen voor het afsteken van F2-vuurwerk, dan kan dat in combinatie met het afsteken van illegaal vuurwerk een diffuse situatie opleveren. Een ontheffingsbeleid brengt een extra uitvoerings- en handhavingscomplexiteit met zich mee. Het handhaven van de openbare orde tijdens de jaarwisseling brengt al de nodige uitdagingen voor de politie met zich mee. Daar komt de handhaving van het vuurwerkverbod bij. Als de politie daarbij een onderscheid moet maken tussen vuurwerk dat op basis van een verleende ontheffing wordt afgestoken en vuurwerk dat in strijd met de regelgeving wordt afgestoken. Het kan leiden tot extra meldingen, vragen van inwoners en een complexere toezicht- en handhavingspraktijk. Daarnaast moet de politie nog onderscheid maken tussen ‘legale’ en ‘illegale’ knallen, dan wordt het handhaven van het vuurwerkverbod een onmogelijke taak. Het is voor de politie ondoenlijk om vast te stellen of een knal is veroorzaakt door het ontbranden van een stuk vuurwerk, waar ontheffing voor is verleend, of door het afsteken van een illegaal stuk vuurwerk, zeker in de vaak onoverzichtelijke en voor hulpverleners risicovolle nachtelijke uren tijdens de jaarwisseling. c. Aansprakelijkheid Het ontbranden van vuurwerk kan leiden tot schade en letsel. Iemand die schade leidt als gevolg van met een ontheffing gestoken vuurwerk, kan een vereniging of stichting die de ontheffing heeft gekregen aansprakelijk stellen. Het is onduidelijk of er voor de jaar wisseling 2026-2027 al adequate en betaalbare aansprakelijkheidsverzekeringen voor ontheffingshouders beschikbaar zijn. Ook kan het voor een slachtoffer moeilijk zijn om te bewijzen door welk vuurwerk hij of zij schade heeft geleden en door wie dit werd afgestoken. Naar verwachtingen zal er namelijk tijdens de jaar wisseling 2026-2027 nog een ruime hoeveelheid illegaal vuurwerk in omloop zijn. Zoals gezegd kan het gelijktijdig afsteken van illegaal vuurwerk en vuurwerk met ontheffing een diffuse situatie opleveren, waarbij het lastig is om te bepalen door welk vuurwerk de schade is veroorzaakt. In uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld bij onzorgvuldig handelen, kan de gemeente aansprakelijk gesteld worden.4 Het is niet duidelijk of hiervan sprake is als een ontheffing wordt verleend, terwijl vooraf duidelijk is dat er geen gemeentelijk toezicht zal zijn tijdens het ontbranden van het vuurwerk. Mede daarom zullen er geen vuurwerkontheffingen in de gemeente ’s-Hertogenbosch worden verleend. d. Lokale omstandigheden Uit de evaluatie van de afgelopen jaarwisseling komt het beeld naar voren dat de jaarwisseling in de meeste wijken en dorpen zonder al te veel verstoringen van de openbare orde is verlopen. Op 31 december 2025 heeft de gemeente twintig meldingen van vuurwerkoverlast ontvangen. Op 1 januari 2026 waren dit zeven meldingen. Op deze meldingen is door toezichthouders en bijzondere opsporingsambtenaren, afhankelijk van de op dat moment beschikbare capaciteit, zo snel mogelijk gereageerd. Geen van deze meldingen hadden betrekking tot overlast binnen één van de twintig vuurwerkvrije zones. Voorafgaand en tijdens de jaarwisseling is er sprake geweest van vernieling door vuurwerk in openbare ruimte. Het ging met name om vuilnisbakken, speelweides, speeltuinen en parken. De kosten van de totale schade van september tot nieuwjaarsdag liggen rond de €20.000,- ’s-Hertogenbosch heeft daarnaast een historische binnenstad, met veel oude gebouwen. Het afsteken van vuurwerk leidt tot een verhoogd risico op brand, zoals afgelopen jaar bijvoorbeeld is gebleken in Amsterdam, waar de monumentale Vondelkerk grotendeels is verwoest door een brand die vermoedelijk is veroorzaakt door vuurwerk. e. Alternatieven voor afsteken van vuurwerk Voor de aanstaande jaarwisseling is op dit moment geen voornemen om een door de gemeente georganiseerde centrale vuurwerkshow, lasershow of andere grootschalige eindejaarsviering te realiseren. Ook de benodigde middelen en capaciteiten zijn daar voor dit jaar niet op ingericht. De gemeente ’s-Hertogenbosch verkent de bredere invulling van de Bossche winterperiode waaronder ook de nacht op 31 december op 1 januari. f. Regionale afstemming Uit contacten met gemeenten in de regio blijkt dat meer gemeenten een nulbeleid ten aanzien van vuurwerkontheffingen overwegen en innemen. g. Onvoldoende capaciteit en kennis om aanvragen tijdig te beoordelen. Het beoordelen en verlenen van ontheffingen voor het afsteken van vuurwerk is een nieuwe taak, waar de gemeentelijke organisatie nog niet op is gericht. Het Besluit veilige jaarwisseling treedt op 1 augustus 2026 in werking. Vanaf dat moment is het mogelijk om een aanvraag voor een ontheffing in te dienen. Om aanvragen voor ontheffingen in behandeling te kunnen nemen en te kunnen beoordelen, dient de gemeente een aanvraagprocedure en -proces in te richten. Er dient voldoende menskracht beschikbaar te zijn (of te worden aangenomen), die beschikt over de juiste kennis. Bovendien zal een deel van de beoordeling door de ketenpartners van de gemeente moeten worden gedaan, zoals de politie en de Veiligheidsregio Brabant noord. Hier geldt mogelijk hetzelfde organisatievraagstuk. Het is de vraag of zij voldoende capaciteit en kennis in huis hebben om de gemeente hierover te kunnen adviseren, zodat er tijdig een deugdelijk proces kan worden doorlopen om ontheffingen te kunnen verlenen. Ook voor de aanvragers van een ontheffing is het nieuw. Het kost tijd en geld om een vereniging of stichting op te richten, supervisors en ontbranders te vinden, een geschikt afsteekterrein te vinden, een veiligheidsplan op te stellen en om aan alle andere wettelijke eisen voor een ontheffing te voldoen. Het ligt daarom niet voor de hand dat er vanaf 1 augustus 2026 direct complete en ontvankelijke aanvragen zullen worden ingediend. Het is waarschijnlijk dat de aanvragen pas later in het najaar zullen worden ingediend en dat deze niet in één keer compleet zullen zijn. Gelet op het bovenstaande is het niet mogelijk om voor de jaarwisseling 2026-2027 binnen een werkbare termijn zorgvuldig de aanvragen te beoordelen en te verlenen. Dit vergt tijd en capaciteit die op dit moment niet belegd is. Om dit jaar nog een zorgvuldig proces, waaronder beleidsregel, verdeelsystematiek, beoordeling en besluitvorming onder valt, op tijd op te tuigen is binnen de resterende tijd niet te borgen. Daar komt nog eens bij dat elke afwijzing van een ontheffingsaanvraag een besluit is waartegen bezwaar en beroep voor openstaat. Gelet op het tijdspad tussen aanvraag, beoordeling en de jaarwisseling is de kans aanwezig dat afgewezen aanvragers een voorlopige voorziening vragen om voor de jaarwisseling een ontheffing af te dwingen, wat spoedbehandeling door de bestuursrechter en capaciteit bij de gemeente vergt. In het geval van verleende ontheffingen kunnen derde-belanghebbenden, zoals omwonenden, bezwaar en een voorziening tot schorsing aanvragen, dit boven op de al beperkte capaciteit in deze periode. Door tijdig aan te geven dat deze jaarwisseling de gemeente ’s-Hertogenbosch geen ontheffingen zal verlenen wordt bovendien voorkomen dat (vuurwerk)verenigingen of -stichtingen onnodige kosten maken voor stukken, die bij de aanvraag moeten worden ingediend. 4. Inwerkingtreding en citeertitel Deze regeling treedt na bekendmaking in het elektronische gemeenteblad in werking op de eerste dag na bekendmaking. Deze regeling wordt aangehaald als: Beleidsregel veilige jaarwisseling ‘s-Hertogenbosch 2026-2027. ’s-Hertogenbosch, 16 september 2026De burgemeester,Drs. J.M.L.N. Mikkers