Informatie

Beleidsregel beroeps- en bedrijfsmatige activiteiten in de woonomgeving 2026 Het college van burgemeester en wethouders van Heerlen; gelet op artikel 4:81 van de Algemene wet bestuursrecht en artikel 8.0a., tweede lid van het Besluit kwaliteit leefomgeving; besluit vast te stellen: BELEIDSREGEL BEROEPS- EN BEDRIJFSMATIGE ACTIVITEITEN IN DE WOONOMGEVING 2026 1. Inleiding Regelmatig hebben mensen plannen om in een deel van hun woning een beroeps- of bedrijfsmatige activiteit te beginnen. Die initiatieven worden door onze gemeente in de eerste plaats beoordeeld aan de hand van de regels die in het geldende omgevingsplan zijn opgenomen. In de meeste bestemmingsplannen - inmiddels zijn deze onderdeel geworden van het tijdelijke omgevingsplan Heerlen - is de bepaling opgenomen dat het verboden is om gronden en bouwwerken te gebruiken op een wijze of tot een doel in strijd met de woonbestemming. Een ander gebruik dan wonen is dan niet toegestaan. In de onder de Wet ruimtelijke ordening ontwikkelde jurisprudentie is bepaald dat het vestigen van een vrij beroep in beginsel niet strijdig is met de woonbestemming, mits de woonbestemming in overwegende mate gehandhaafd blijft. Dat geldt niet zonder meer voor andere kleinschalige economische activiteiten binnen de woonomgeving. Daarbij wordt een onderscheid tussen beroep aan huis en consumentverzorgende bedrijfsactiviteit gemaakt. Kleinschalige economische activiteiten kunnen samengaan met de woonfunctie en hoeven geen afbreuk te doen aan het karakter van een woongebied, mits de kleinschaligheid in de hand kan worden gehouden. Bedrijvigheid kan zelfs een positieve bijdrage leveren aan de leefbaarheid in een woongebied. Om die reden bevatten de meeste bestemmingsplannen al ontheffingsmoge-lijkheden op grond waarvan onder voorwaarden medewerking kan worden verleend aan dergelijke initiatieven. Vanwege de inwerkingtreding van de Omgevingswet met ingang van 1 januari 2024 wordt deze beleidsregel herzien. De onder de Wet ruimtelijke ordening ontwikkelde werkwijze zal in overwegende mate worden voortgezet. 2. Welke activiteiten? Bij welke activiteiten is sprake van handhaving van de woonfunctie? Vrije beroepen worden sinds oudsher geacht binnen de functie “Wonen” te passen. Voor andere beroeps- en bedrijfsmatige activiteiten geldt het voorgaande in beginsel niet. Moderne beroepsmatige- en consumentverzorgende bedrijfsactiviteiten worden op grond van het Omgevingsplan Heerlen binnen de functie “Wonen” vaak niet toegestaan, ondanks het feit dat deze qua aard, karakter en hinder in de regel niet wezenlijk hoeven af te wijken van de vrije beroepen. In Heerlen wordt de “bedrijvigheid” in de woonomgeving in drie subcategorieën onderverdeeld: a.Vrije beroepen; b.Beroepen aan huis of aan-huis-gebonden-beroepen (deze begrippen worden synoniem gebruikt); c.Consumentverzorgende bedrijfsactiviteiten. 3. Vrij beroep 3.1 Definitie Vrij beroep: het beroepsmatig verlenen van diensten op administratief, architectonisch, kunstzinnig, juridisch of een daarmee naar aard gelijk te stellen gebied, dan wel het uitoefenen van een beroep op medisch, paramedisch of therapeutisch gebied, waarbij gebruik wordt gemaakt van verworvenheden verkregen door een academische opleiding, en dat wordt uitgeoefend in of bij een woning (met inbegrip van aan- en uitbouwen), waarbij de woning in hoofdzaak haar woonfunctie behoudt en dat een ruimtelijke uitwerking of uitstraling heeft die met de woonfunctie in overeenstemming is. Het geven van workshops, de uitoefening van detailhandel of consumentver-zorgende bedrijfsactiviteiten en prostitutie worden in ieder geval niet als uitoefening van een vrij beroep gezien. Onder vrije beroepen worden verstaan: 1.architect; 2.advocaat; 3.accountant; 4.huisarts; 5.notaris; 6.psycholoog; 7.tandarts; 8.dierenarts (kleine huisdieren); 9.medisch specialist; of hiermee gelijk te stellen beroepen. Uit de onder de Wet ruimtelijke ordening ontwikkelde jurisprudentie volgt dat het vestigen van een vrij beroep in een woning niet in strijd is met de bestemming. Onder de Omgevingswet is de term “functie” geïntroduceerd. De uitoefening van vrije beroepen in een woning is niet ongebruikelijk en hoeft geen afbreuk aan het woonkarakter van de woning te doen zolang deze in overwegende mate haar woonfunctie behoudt. In het kader van deze beleidsregel wordt de ondergeschiktheid verondersteld gegeven te zijn zolang niet meer dan 30% van de woonfunctie, zijnde de woning en de bijbehorende bijgebouwen, ten behoeve van de uitoefening van het vrije beroep wordt gebruikt. 4. Beroep aan huis 4.1 Definitie Beroep aan huis of aan-huis-gebonden beroepen: de uitoefening van een beroep of het beroepsmatig verlenen van diensten op administratief, juridisch, medisch, therapeutisch, kunstzinnig, ontwerptech-nisch of hiermee gelijk te stellen gebied niet zijnde een vrij beroep, dat door zijn beperkte omvang in een woning en daarbij behorende bijgebouwen kan worden uitgeoefend. Het geven van workshops, de uitoefening van detailhandel of consument-verzorgende bedrijfsactiviteiten en prostitutie worden in ieder geval niet als uitoefening van een beroep aan huis gezien. Onder beroepen aan huis worden in ieder geval begrepen: 1.acupuncturist; 2.alternatieve genezer; 3.bouwkundig adviseur; 4.beeldhouwer; 5.belastingadviseur; 6.diëtist; 7.ergotherapeut; 8.fysiotherapeut; 9.gerechtsdeurwaarder; 10.grafisch ontwerper / desktop publisher; 11.hypotheekadviseur; 12.juridisch adviseur; 13.kunstenaar; 14.logopedist; 15.makelaar; 16.therapeut; 17.organisatieadviseur; 18.stedenbouwkundige; 19.tolk-vertaler; 20.verloskundige. Ter invulling van de passage “beperkte omvang” wordt aansluiting gezocht bij de term “ondergeschiktheid” en de eis dat geen sprake mag zijn van aantasting van het woonkarakter zoals gehanteerd wordt ten aanzien van het vrije beroep. Van beperkte omvang wordt geacht sprake te zijn zolang niet meer dan 30% en 80 m² van het grondvloeroppervlak (de footprint) van het hoofdgebouw inclusief de legale aan- en bijgebouwen, ten behoeve van de uitoefening van het beroep aan huis wordt gebruikt. 5. Consumentverzorgende bedrijfsactiviteiten 5.1 Definitie Consumentverzorgende bedrijfsactiviteiten: het beroepsmatig uitoefenen van dienstverlenende bedrijvigheid gericht op consumentverzorging - niet zijnde een vrij beroep of een aan huis gebonden beroep - dan wel ambachtelijke bedrijvigheid gericht op consumentverzor-ging, geheel of overwegend door middel van handwerk. Het geven van workshops, prostitutie en (pakket)afhaalpunten worden in ieder geval niet als uitoefening van een consumentverzorgende bedrijfsactiviteit gezien. 5.2 Randvoorwaarden Wanneer consumentverzorgende bedrijfsactiviteiten in een woning en de daarbij behorende bijgebouwen worden uitgeoefend, dient de woonfunctie in overwegende mate gehandhaafd te worden en de ruimtelijke uitwerking of uitstraling in overeenstemming met die woonfunctie te zijn. Ter borging hiervan zijn de volgende randvoorwaarden geformuleerd: a.de dienstverlenende bedrijfsactiviteit betreft het bedrijfsmatig verlenen van diensten; b.de ambachtelijke bedrijfsactiviteit betreft het bedrijfsmatig, geheel of overwegend door middel van handwerk vervaardigen, bewerken of herstellen en het installeren van goederen alsook het - als ondergeschikte activiteit - verkopen en/of leveren van goederen die verband houden met het ambacht; c.uitsluitend zelfstandigen zonder personeel en zonder stagiaires zijn toegestaan; d.de dienstverlenende of ambachtelijke bedrijfsactiviteit valt onder een van de in bijlage I opgenomen, of daarmee gelijk te stellen, beroepen; e.het gebruik moet de functie “Wonen” ondersteunen, dat wil zeggen dat diegene die de activiteit in de woning of in het bijgebouw uitvoert tevens de hoofdbewoner van de woning is; f.de woonfunctie van het betreffende pand blijft in overwegende mate behouden, hetgeen betekent dat in totaal maximaal 30% van het grondvloeroppervlak (footprint) van het hoofdgebouw inclusief de legale aan- en bijgebouwen, maar nooit meer dan 80 m² mag worden gebruikt; g.dat - daar waar dit aan de orde is - niet meer dan 1 behandelruimte mag worden gerealiseerd; h.detailhandelsactiviteiten zijn uitgesloten, tenzij deze van ondergeschikte aard zijn en direct verband houden met de uitgeoefende activiteit; i.er wordt geen onevenredige hinder aan het woon- en leefmilieu toegebracht; j.er wordt geen gevaar, bijvoorbeeld door de opslag van licht ontvlambare stoffen, aan het woon- en leefmilieu toegebracht; k.voor zover de consumentverzorgende bedrijfsactiviteit bestaat uit één of meerdere milieubelastende activiteit(en) - zoals bedoeld in artikel 1.1, lid 1 Omgevingswet - waarvoor een vergunning nodig is, is de bedrijfsactiviteit in beginsel niet toegestaan, tenzij er geen overlast voor de omgeving op zal treden; l.de bedrijfsactiviteit brengt geen onevenredige hinder toe voor wat betreft de gebruiksmogelijkheden van aangrenzende gronden; m.de bedrijfsactiviteit mag niet zodanig verkeersaantrekkend zijn, dat er verkeersoverlast ontstaat, of dat verkeersmaatregelen, zoals het creëren van extra parkeervoorzieningen in de openbare ruimte, noodzakelijk worden; n.aan of bij de woning mogen geen grote bedrijfs- of reclameborden (groter dan 0,20 m²) worden bevestigd of geplaatst. De vorengenoemde voorwaarden laten overigens onverlet dat in het – tijdelijk - Omgevingsplan Heerlen afwijkende voorwaarden zijn of worden opgenomen. De regels van het omgevingsplan hebben in dat geval voorrang op deze beleidsregels. Bij de interpretatie van het omgevingsplan dient echter zoveel mogelijk rekening te worden gehouden met deze beleidsregels. 6. Werkwijze Naar aanleiding van een verzoek van een initiatiefnemer die een bepaalde activiteit in de woonomgeving wil ontplooien, dient op grond van de hiervoor genoemde definitiebepalingen te worden onderzocht of de activiteit gekenmerkt dient te worden als: (a.)een vrij beroep; (b.)een aan-huis-gebonden beroep/beroep aan huis; of (c.)een consumentverzorgende bedrijfsactiviteit. Als vaststaat onder welke categorie de activiteit valt, moet het omgevingsplan worden geraadpleegd. In de regels van het omgevingsplan (o.a. de begripsbepalingen, de gebruiksregels en de afwijkingsmogelijkheden) staat beschreven wat is toegestaan. Wanneer een activiteit afwijkt van het geldende omgevingsplan, hetgeen in de regel het geval is bij een activiteit die onder categorie b. of c. valt, kan een procedure tot het verlenen van een omgevingsvergunning als bedoeld in artikel 5.1, lid 1 onder a Omgevingswet worden opgestart. Wij attenderen initiatiefnemers waarbij sprake is van een huursituatie erop dat er in dat geval, ook al voldoet het initiatief aan de gemeentelijke regels, ook bijna altijd aanvullend toestemming van de verhuurder nodig is. Wanneer sprake is van een BOPA zal aan deze beleidsregel worden getoetst. Deze beleidsregel werkt voorts (evenals de beleidsregel uit 2019) aanvullend op de van het tijdelijk deel van het omgevingsplan deel uitmakende bestemmingsplannen en de daarin opgenomen vrijstellingsmogelijkheden voor consumentverzorgende bedrijfsactiviteiten en regels voor aan-huis-gebonden beroepen/beroepen aan huis. Ten slotte vormen deze beleidsregels de basis voor het opnemen van regels voor beroepen aan huis en consumentverzorgende bedrijfsactiviteiten in het definitieve omgevingsplan van onze gemeente. Dit definitieve omgevingsplan krijgt stapsgewijs vorm door de omzetting per deelgebied van het tijdelijke omgevingsplan naar een definitief omgevingsplan. 7. Afwijken van deze beleidsregels In uitzonderlijke gevallen kan van deze beleidsregels worden afgeweken (met gebruikmaking van de inherente afwijkingsbevoegdheid als bedoeld in artikel 4:84 van de Algemene wet bestuursrecht). 8. Citeertitel Deze beleidsregel kan worden aangehaald als “Beleidsregel beroeps- en bedrijfsmatige activiteiten in de woonomgeving 2026”. De beleidsregel “Beleidsregel beroeps- en bedrijfsmatige activiteiten in de woonomgeving 2019” van 25 juni 2019 (datum inwerkingtreding 9 juli 2019) komt hiermee te vervallen. Aldus besloten tijdens de vergadering van het college van burgemeester en wethouders der gemeente Heerlen van 6 oktober 2026. de burgemeester,drs. R. Wever de wnd. secretaris,J.C.N. Eijkenboom BIJLAGE I •autorijschool (geen theorielessen aan huis) •bloemschikker •computerservice (o.a. systeembouw/-analyse) •decorateur •fotograaf, videograaf •fietsenreparatie •glazenwasser •gewichtsconsulent •goud- en zilversmid •hoedenmaker •hondentrimmer •installateur •instrumentenmaker •kaarsenmaker •kapper •klusjesman •koerier (zonder afhalen aan huis) •leraar •lijstenmaker •loodgieter •manicure/pedicure •masseur •nagelstylist •pottenbakker •prothesemaker •schoonheidsspecialist •webshop: administratie/opslag/logistiek (zonder afhalen aan huis) •zadelmaker •reisorganisatie (kleinschalig) •reparatie van kleine consumentenartikelen (smartphones e.d., radio’s-tv’s, horloges, antiek, etc.) •gastouder •cateraar