Informatie

Gemeente Rhenen - Beleidsregels artikel 174a Gemeentewet (Wet Victoria) gemeente Rhenen 2026 De burgemeester van de gemeente Rhenen, gelet op • het bepaalde in de artikelen 4:81 1e lid, 4:83 en 1:3 4e lid van de Algemene wet bestuursrecht, artikel 174a van de Gemeentewet en de Algemene Plaatselijke Verordening Rhenen; overwegende dat • in het belang van de openbare orde ernstige vormen van (woon)overlast ook via de bestuursrechtelijke weg kunnen worden aangepakt; • dat hiermee de leefbaarheid, veiligheid en gezondheid binnen de gemeente Rhenen gewaarborgd kan worden als dat met andere instrumenten niet mogelijk is, • het, gezien o.a. de recente explosies, wenselijk is om beleidsregels vast te stellen over de manier waarop de gemeente Rhenen artikel 174a van de Gemeentewet (Wet Victoria) gaat gebruiken; besluit vast te stellen de “Beleidsregels artikel 174a Gemeentewet (Wet Victoria) gemeente Rhenen 2026”, 1. Inleiding In heel Nederland neemt het aantal incidenten van excessief geweld toe. Daarbij gaat het zowel om het plaatsen en laten afgaan van explosieven bij panden als het beschieten ervan. Dit soort incidenten gebeurt ook bij woningen en niet voor publiek toegankelijke lokalen inclusief het bijbehorende erf, niet alleen bij voor publiek toegankelijke lokalen. De maatschappelijke impact van deze incidenten is groot omdat het geweld niet alleen de bewoners treft maar ook de omgeving. Mensen voelen zich soms niet meer veilig in hun eigen omgeving en het is vanuit het oogpunt van openbare orde en veiligheid noodzakelijk dat hiertegen wordt opgetreden. Dit kan de burgemeester doen door bij woningen en niet voor publiek toegankelijke lokalen en bijbehorende erven gebruik te maken van artikel 174a van de Gemeentewet (Wet Victoria). Met behulp van artikel 174a Gemeentewet (Wet Victoria) kan de burgemeester bestuursrechtelijk optreden tegen overlast gevende gedragingen in een woning of lokaal of bijbehorend erf waardoor de openbare orde en veiligheid rondom wordt verstoord, als ook bij maatschappelijk onaanvaardbare overlast als er sprake is van ernstige risico’s voor de leefbaarheid, veiligheid en gezondheid van omwonenden. Volgens jurisprudentie hebben overlastgevende gedragingen bijvoorbeeld betrekking op wapens, illegale prostitutie, ernstige gewelddelicten, etc. Drugsoverlast valt hier niet onder, dit wordt bestuursrechtelijk aangepakt op grond van artikel 13b Opiumwet. Het sluiten van een woning als maatregel is een ultimum remedium en kan pas worden gebruikt als door toepassing van minder vergaande middelen één en ander niet opgelost kan worden. Woningsluiting is een bevoegdheid van de burgemeester en hij/zij is bevoegd om beleidsregels vast te stellen over dit onderwerp. Het doel van deze beleidsregels is:  te realiseren dat geconstateerde overtredingen gevolgd worden door een reactie die qua intensiteit zo goed mogelijk aansluit bij de aard en de ernst van de overtreding (proportionaliteit en subsidiariteit);  te bewerkstellingen dat er door de gekozen bestuurlijke maatregel een einde komt aan de strijdige situatie, ter bescherming van de openbare orde- en veiligheid, de leefbaarheid en de gezondheid van omwonenden;  herhaling van de overtreding te voorkomen;  kenbaar te maken aan de burgers welke maatregel hij/zei van de overheid kan verwachten na een overtreding. 2. Wettelijk kader Artikel 174a Gemeentewet 1. De burgemeester kan besluiten een woning, een niet voor het publiek toegankelijk lokaal of een bij die woning of dat lokaal behorend erf te sluiten, indien door gedragingen in de woning of het lokaal of op het erf de openbare orde rond de woning, het lokaal of het erf wordt verstoord. 2. De in het eerste lid genoemde bevoegdheid komt de burgemeester eveneens toe in geval van ernstige vrees voor verstoring van de openbare orde op de grond dat de rechthebbende op de woning, het lokaal of het erf eerder een woning, een niet voor het publiek toegankelijk lokaal of een bij die woning of dat lokaal behorend erf op een zodanige wijze heeft gebruikt of doen gebruiken dat die woning, dat lokaal of dat erf op grond van het eerste lid is gesloten, en er aanwijzingen zijn dat betrokkene de woning, het lokaal of het erf ten aanzien waarvan hij rechthebbende is eveneens op een zodanige wijze zal gebruiken of doen gebruiken. 3. De burgemeester bepaalt in het besluit de duur van de sluiting. In geval van ernstige vrees voor herhaling van de verstoring van de openbare orde kan hij besluiten de duur van de sluiting tot een door hem te bepalen tijdstip te verlengen. 4. Bij de bekendmaking van het besluit worden belanghebbenden in de gelegenheid gesteld binnen een te stellen termijn maatregelen te treffen waardoor de verstoring van de openbare orde wordt beëindigd. De eerste volzin is niet van toepassing, indien voorafgaande bekendmaking in spoedeisende gevallen niet mogelijk is. 5. De artikelen 5:25 tot en met 5:28 van de Algemene wet bestuursrecht zijn van overeenkomstige toepassing. De burgemeester kan van de overtreder de ingevolge artikel 5:25 van de Algemene wet bestuursrecht verschuldigde kosten invorderen bij dwangbevel. Artikel 2:41 Betreden gesloten woning of lokaal (Algemene Plaatselijke Verordening Rhenen 2020) 1. Het is verboden een krachtens artikel 174a van de Gemeentewet gesloten woning, een niet voor publiek toegankelijk lokaal of een bij die woning of dat lokaal behorend erf te betreden. 2. Het is verboden een krachtens artikel 13b van de Opiumwet gesloten woning, een niet voor het publiek toegankelijk lokaal, een bij die woning of dat lokaal behorend erf, een voor het publiek toegankelijk lokaal of bij dat lokaal behorend erf te betreden. 3. Deze verboden zijn niet van toepassing op personen wier aanwezigheid in de woning of het lokaal of een daarbij behorend erf wegens dringende reden noodzakelijk is. En de artikelen 4:81 1e lid, 4:83 en 1:3 4e lid van de Algemene wet bestuursrecht. 3. Reikwijdte Deze beleidsregels zijn van toepassing op de uitoefening door de burgemeester van de in artikel 174a Gemeentewet neergelegde bevoegdheid ten aanzien van:  woningen en bijbehorende erven en  niet voor publiek toegankelijke lokalen en bijbehorende erven. 4. Beleidsregels Begrippen Woning Een woning is een voor bewoning gebruikte ruimte. Of een woning gebruikt wordt als woonruimte blijkt uit de Basis Registratie Personen (BRP). Een persoon die incidenteel overnacht in een woning en niet op dit adres in de BRP staat ingeschreven, wordt niet aangemerkt als bewoner. Een voor bewoning bestemde ruimte die niet gebruikt wordt als woning kan aangemerkt worden als een niet voor publiek toegankelijk lokaal. Niet voor het publiek toegankelijk lokaal Niet voor het publiek toegankelijke lokalen zijn bijvoorbeeld een loods of een hotelkamer, voor zover dit niet onder het begrip “woning” valt en een lokaal uitsluitend toegankelijk voor leden van een vereniging of een bepaald gezelschap. Ook kantoor- en bedrijfsruimten kunnen onder dit begrip vallen. Erf Het begrip “erf” is ontleend aan het Wetboek van Strafrecht. Daarbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan een tuin of een binnenplaats van een flatgebouw. Sluiting Bij een sluiting van een woning ingevolge artikel 174a Gemeentewet is de woning volledig ontoegankelijk en dus onbewoonbaar. Onderscheid woningen en lokalen  Bij woningen grijpt een sluiting erger in op de persoonlijke levenssfeer van de betrokkene(n). De beginselen als ‘recht op ongestoord woongenot’ (artikel 8 van het EVRM) en ‘huisvredebreuk’ rechtvaardigen een minder vergaande aanpak ten aanzien van het sluiten van woningen. Na een eerste overtreding vanwege structurele overlast vanuit een woning wordt vanwege het proportionaliteitsbeginsel eerst gewaarschuwd.  Bij lokalen waar structurele overlast aan de orde is, wordt na eerste overtreding niet eerst gewaarschuwd maar direct overgegaan tot het sluiten van het niet voor publiek toegankelijke lokaal. Ernstige vormen van overlast Ernstige vormen van maatschappelijk onaanvaardbare overlast zijn onder andere:  fysieke agressie, al dan niet met wapens;  verbale bedreiging, waaronder vormen van discriminatie;  visuele bedreigingen;  vernielingen aan de woning, erf of andere bezittingen van omwonenden;  treiteren, waaronder ook valt opzettelijke geluidsoverlast, schelden, en pestgedrag;  overlastgedrag als gevolg van psychiatrische problematiek. Voor het besluit Aantonen overlast Als aangetoond kan worden aangetoond dat er sprake is van verstoring van openbare orde en verdere vrees voor het voortduren daarvan, kan de bevoegdheid uit artikel 174a Gemeentewet worden toegepast. De burgemeester beoordeelt op grond van objectieve maatstaven of er sprake is van ernstige verstoring van de openbare orde en of de overlast in ernstige mate de leefbaarheid, veiligheid of gezondheid van omwonenden bedreigt. De (grondige) motivering van elk besluit zal gebaseerd moeten zijn op bewijsstukken waaruit een en ander duidelijk en overtuigend blijkt. Als bewijsstukken kunnen bijvoorbeeld dienen politierapporten, rapporten van gemeentelijke toezichthouders, processen-verbaal, etc. Het is met nadruk niet voldoende dat er vrees voor het ontstaan van een verstoring van de openbare orde bestaat. Er moet sprake zijn van een situatie waarin de openbare orde daadwerkelijk wordt/is verstoord en wel zo ernstig dat een sluiting te rechtvaardigen is. Eén en ander vloeit voort uit de eisen van proportionaliteit en subsidiariteit waaraan iedere beperking van grondrechten moet voldoen. Bij het sluiten van een woning komen het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer en het huisrecht in het geding en voordat de burgemeester besluit om een woning te sluiten moet zijn vastgesteld dat er geen ander probaat middel is dat niet of in mindere mate ingrijpt in de persoonlijke levenssfeer van de bewoners. Met proportionaliteit wordt bedoeld dat het sluiten van de woning in verhouding moet staan tot de mate van overlast. Bevoegdheid burgemeester De bevoegdheid van de burgemeester tot toepassen van artikel 174a Gemeentewet is een discretionaire bevoegdheid, wat onder andere wil zeggen dat pas van deze bevoegdheid gebruik wordt gemaakt na een zorgvuldige belangenafweging. Het kan zijn dat zich omstandigheden voordoen waarin het toepassen van het beleid onredelijke gevolgen heeft die niet voor rekening van de betrokkene(n) kunnen komen. Dan heeft de burgemeester een inherente afwijkingsbevoegdheid waarmee hij gemotiveerd kan afzien van het sluiten van een woning, lokaal en/of erf. Procedure Melding Meldingen komen op verschillende plekken binnen en moeten altijd worden geverifieerd. Dit kan gebeuren door de boa’s, de politie of andere organisaties die betrokken zijn bij de aanpak van overlast; dossiervorming is hierbij uiterst belangrijk. Een dossier bestaat zoveel mogelijk uit concreet omschreven waarnemingen, waarbij tijd en datum genoteerd worden en foto’s of andere opnamen toegevoegd worden. Een geanonimiseerde politierapportage mag onderdeel zijn van het dossier. Sluiting Het sluiten van een woning op basis van artikel 174a Gemeentewet is het toepassen van bestuursdwang en dus het herstellen van de openbare orden door het ongedaan maken, beëindigen of voorkomen van een overtreding. Een sluiting brengt met zich mee dat de woning of lokaal door niemand mag worden betreden gedurende de sluitingstermijn. Bij geconstateerde structurele overlast wordt er eerst schriftelijke waarschuwing gegeven (gele kaart). In de brief wordt aangegeven wat er aan de hand is en wat gedaan moet worden om sluiting te voorkomen. Bij de volgende constateringen van overlast wordt (conform lid 4 van artikel 174a Gemeentewet) enkel nog een effectueringtermijn gegeven (rode kaart). De effectueringtermijn is 48 uur en de betrokkene(n) kunnen zelf het pand sluiten. Zienswijze Er is gelegenheid tot het indienen van een ziens wijze, maar als dit geen ander licht op de zaak heeft geworpen kan de burgemeester besluiten om de woning te sluiten. In het besluit worden de volgende elementen opgenomen: 1. sluiting op grond van artikel 174a Gemeentewet; 2. welk pand wordt gesloten; 3. waarom tot sluiting is overgegaan (voorgeschiedenis, subsidiariteit/proportionaliteit); begunstigingstermijn; 4. de tijdsduur (termijn) van de sluiting; 5. welke dwangmiddelen zullen worden toegepast; 6. een bezwarenclausule. Verzachtende of bijzondere omstandigheden Dit zijn omstandigheden die invloed hebben op de te nemen maatregelen en/of de duur daarvan. Uit een zienswijze of informatie van derden blijkt of deze omstandigheden voor betrokkene(n) zich voordoen. De omstandigheden worden afgewogen tegen de doelstellingen van de maatregel en op basis daarvan wordt een passende maatregel genomen. Dit kan een lichtere maatregel zijn of een mildere of kortere sluitingsduur dan in beginsel was bepaald of het opleggen van een last onder dwangsom. Spoedeisendheid Bij een sluiting op basis van artikel 174a 4e lid Gemeentewet wordt een termijn gegeven waarbinnen iemand maatregelen kan treffen om de verstoring van de openbare orde te beëindigen. Bij een spoedsluiting wordt geen gelegenheid gegeven tot het indienen van een zienswijze en ook wordt er geen hersteltermijn gegeven. Termijn sluiting Conform lid 3 van artikel 174a Gemeentewet bepaalt de burgemeester hoe lang een sluiting gaat duren. Een sluitingstermijn van 3 tot en met 12 maanden is hierbij mogelijk, afhankelijk van de ernst en de aard van de feiten en omstandigheden. Er kan sprake zijn van een verlenging van de duur van de sluiting als er ernstige vrees bestaat voor herhaling van de verstoring van de openbare orde. Een besluit tot woningsluiting op grond van artikel 174a Gemeentewet wordt geregistreerd en gepubliceerd in de zin van de Wet kenbaarheid publiekrechtelijke beperkingen onroerende zaken (WKPB). Als de sluiting wordt opgeheven, wordt dit aangepast in het WKPB-register. Overleg na einde sluiting Tijdens dit overleg worden afspraken gemaakt om nieuwe overlastsituaties in de toekomst te voorkomen. Als er sprake is van een ernstige vrees voor herhaling kan er daarnaast sprake zijn van verlenging van de sluitingsduur. Recidive Een herhaling van de overtreding binnen drie jaar en na de verzenddatum van een eerder genomen bestuurlijk handhavingsbesluit wordt aangemerkt als recidive. Bij herhaling van een overtreding kan een langere sluitingstijd nodig zijn om de openbare orde te herstellen en of om andere met deze beleidsregels beoogde doelen te bereiken. In beginsel sluit de zwaarte van de toe te passen maatregel aan op de mate, ernst en omvang van de recidive. Wet Victor (artikel 14 Woningwet) Soms is sluiting niet voldoende en zijn aanvullende maatregelen nodig om de leefbaarheid rond het gesloten pand te herstellen. De Wet Victor regelt het na traject van een sluiting op grond van onder andere artikel 174a Gemeentewet, artikel 13b Opiumwet en artikel 97 Woningwet. De Wet Victor biedt mogelijkheden het beheer van een pand over te nemen (artikel 14 Woningwet) en daarna eventueel te onteigenen (artikel 77 Onteigeningswet). Het besluit tot beheer van een woning/niet voor publiek toegankelijk lokaal/erf wordt genomen door het college van burgemeester en wethouders. Overige zaken Binnentreden woning zonder toestemming van de bewoner Voor het binnentreden in een woning zonder toestemming van de bewoner is een schriftelijke machtiging nodig. Op basis van de Algemene wet bestuursrecht is het bestuursorgaan dat de last onder bestuursdwang toepast bevoegd tot het geven van een dergelijke machtiging. In het geval van artikel 174a Gemeentewet heeft de burgemeester de bevoegdheid tot het binnentreden in een woning zonder toestemming van de bewoner; hij/zij kan dus een schriftelijke machtiging verlenen. Niet betreden Na de sluiting is het verboden een woning/niet voor publiek toegankelijk lokaal/erf te betreden op basis van artikel 2:41 Algemene Plaatselijke Verordening gemeente Rhenen 2020. Voor de definitieve sluiting worden betrokkene(n) in de gelegenheid gesteld om bijvoorbeeld kleding en andere noodzakelijke dingen uit de woning te halen. De verantwoordelijke betaalt De toepassing van de last onder bestuursdwang gebeurt op kosten van de betrokkene(n). In het besluit wordt dit medegedeeld (artikel 5:25 Algemene wet bestuursrecht). Meerdere bewoners Wanneer er sprake is van een woning met kamerverhuur en de overlast is maar in één van de verhuurde kamers geconstateerd, kan een gedeeltelijke sluiting van de woning worden overwogen. Vervangende woonruimte Gelet op het bepaalde in artikel 8 van het EVRM (recht op ongestoord woongenot) zal er bij sluiten van een woning ook aandacht worden besteed aan de vraag of voor een bewoner vervangende woonruimte moet worden gezocht. Als er kinderen bij de sluiting betrokken zijn moet hieraan extra aandacht worden besteed gezien het Verdrag van de rechten van het kind. De zorg wordt ingeschakeld als het bij een sluiting om mensen gaat die zorgbehoevend zijn. Opheffen sluiting Een belanghebbende kan de burgemeester schriftelijk en gemotiveerd verzoeken om het besluit tot sluiting van een pand op te heffen. De burgemeester stemt alleen in met een verzoek tot opheffing als zeker is dat de doelen die met de sluiting werden beoogd al zijn bereikt. Afwijken van de beleidsregels Afwijking van deze beleidsregels is mogelijk. De inherente afwijzingsbevoegdheid is vastgelegd in artikel 4:84 van de Algemene wet bestuursrecht. Afwijking van de beleidsregels kan noodzakelijk zijn als zich bijzondere feiten of omstandigheden voordoen, bijvoorbeeld voor wat betreft de mate van zelfredzaamheid. Toepassing van een maatregel is maatwerk. Informatie uitwisselen Op grond van de Wet politiegegevens kunnen politiegegevens opgevraagd worden voor zover deze nodig zijn in het kader van de handhaving van de openbare orde (artikel 16 1e lid sub d). De burgemeester en de teamchef van de politie zullen bestuurlijke maatregelen ter kennisname inbrengen in het driehoeksoverleg. 5. Communicatie Het team communicatie, de adviseur Openbare Orde en Veiligheid en de jurist Openbare Orde en veiligheid zijn verantwoordelijk voor een zorgvuldige uitvoering van het communicatieproces. 1. Op het moment dat bewoners van een overlastgevend pand een schriftelijke waarschuwing hebben gehad, wordt daarvan een mededeling gedaan in de krant en op de website van de gemeente. Er wordt gemeld dat er overlast is geconstateerd (overlast benoemen) op een bepaald adres, dat de veroorzakers van de overlast zijn gewaarschuwd, dat de politie extra zal surveilleren en dat klachten omtrent overlast met betrekking tot het genoemde adres gemeld kunnen worden bij de gemeente of de politie. 2. Als het pand daadwerkelijk gesloten wordt, zal naast een persbericht een tweede publicatie in de krant en op de website van de gemeente worden gedaan, met de mededeling dat adres … gesloten wordt voor een bepaalde periode in verband met de geconstateerde overlast (overlast benoemen). 6. Bekendmaking en inwerkingtreding Deze beleidsregels treden in werking op de dag nadat zij bekend zijn gemaakt. 7. Citeertitel Deze beleidsregels worden aangehaald als ‘Beleidsregels artikel 174a Gemeentewet (Wet Victoria) gemeente Rhenen 2026’. Aldus besloten door de burgemeester van Rhenen op 27 oktober 2026.mr. drs. G.A. Kaaiburgemeester Bijlage: handhaving Woningen/ erf boa's/politie/gemeente Openbaar Ministerie VTH/jurist OOV/burgemeester 1e overtreding 1. constateren ernstige overlast 2. gesprek en opmaken verslag voor dossier 3. gele kaart (waarschuwing) 1. eventueel na schriftelijk verzoek van de burgemeester toezenden van proces-verbaal 2.in beginsel vervolging kennisname dossieropbouw 2e overtreding binnen 3 jaar 1. constateren ernstige overlast 2. gesprek en opmaken verslag 3.melding en toezenden dossier aan VTH 1. eventueel na schriftelijk verzoek van de burgemeester toezenden van proces-verbaal 2.in beginsel vervolging sluiting van maximaal 12 maanden op basis van artikel 174a Gemeentewet 3e overtreding binnen 3 jaar 1. constateren ernstige overlast 2. gesprek en opmaken verslag 3.melding en toezenden dossier aan VTH 1. eventueel na schriftelijk verzoek van de burgemeester toezenden van proces-verbaal 2.in beginsel vervolging de burgemeester beoordeelt of een langere sluiting dan 12 maanden noodzakelijk en evenredig is, gelet op de ernst en aard van de overtredingen, de duur en frequentie van de overlast en de vrees voor herhaling niet voor publiek toe-gankelijke lokalen / erf boa's/politie/gemeente Openbaar Ministerie VTH/jurist OOV/burgemeester 1e overtreding 1. constateren ernstige overlast 2. opmaken verslag voor de burgemeester 3. melding en toezenden dossier aan jurist OOV 1. eventueel na schriftelijk verzoek van de burgemeester toezenden van proces-verbaal 2.in beginsel vervolging sluiting van maximaal 12 maanden op basis van artikel 174a Gemeentewet 2e overtreding binnen 3 jaar 1. constateren ernstige overlast 2. opmaken verslag voor de burgemeester 3. melding en toezenden dossier aan jurist OOV 1. eventueel na schriftelijk verzoek van de burgemeester toezenden van proces-verbaal 2.in beginsel vervolging de burgemeester beoordeelt of een langere sluiting dan 12 maanden noodzakelijk en evenredig is, gelet op de ernst en aard van de overtredingen, de duur en frequentie van de overlast en de vrees voor herhaling